عباس مرادیان مقدم؛ کارشناس و پژوهشگر مسائل سیاسی ، استاد دانشگاه
در کلام و فرامین رهبر شهیدمان شاهد اهتمام ایشان در تشویق مدیران و اساتید حوزه و دانشگاه به آیندهنگری، برنامهریزی علمی، بازنگری در متون آموزشی، توجه به نخبگان، بومی سازی علم، طراحی دانشگاه اسلامی و مهندسی فرهنگی کشور هستیم، بر فرهیختگان و کارشناسان است تا با نگاه واقعی به عوامل گذشته و حال آیندهای مطلوب را برای ایران اسلامی ترسیم و شاخصهای الگوی توسعه آن را تبیین نمایند. مطابق گفتار قائد شهید، شاخصهای پیشرفت در جامعه عبارتند از:
فرا صنعتی شدن: جامعه پیشرفته و توسعه یافته از نظر ایشان جامعهای است که از مرحله صنعتی اولیه و کارخانههای دودکشی پا را فراتر گذاشته و به مرحلهای بالاتر یعنی ورود به عرصه تکنولوژیهای سطح بالا شده است. تکنولوژیهایی نظیر؛ نانو تکنولوژ، تکنولوژی هستهای، تکنولوژیهای مربوط به فناوری اطلاعات و هوا فضا و خلاصه هرگونه تکنولوژی که تعلقی به صنایع پایین دستی مثل کارخانههای دودکشی نداشته باشد.
خودکفایی در نیازهای اساسی: جامعه پیشرفته جامعهای است که در نیازهای اساسی به خودکفایی رسیده باشد. خودکفایی در نیازهای اساسی ضریب امنیت ملی را افزایش داده و نوعی احساس آرامش روحی و روانی را برای مردم به ارمغان می آورد و باعث نوعی نشاط و امیدواری میگردد. البته اگر سرمایه ساختار نیروی انسانی امکان تبادل کالا صادرات و عوامل دیگر وجود داشته باشد، هر چه بر حوزه و دامنه خودکفایی افزوده شود، زمینه رونق اقتصادی و امنیت بیشتر را فراهم میآورد. در مدل فکری رهبر شهید انقلاب اسلامی، توسعه بدون ساماندهی و تحقق خودکفایی در نیازهای اساسی توسعهای غیرمدبرانه و آسیبپذیر خواهد بود. نیازمندی کالاهای اساسی دست دشمنان را در اعمال فشار برای ایجاد نابسامانی در توسعه کشور باز میگذارد.
افزایش بهرهوری: بهرهوری از تلفیق اثربخشی و کارآمدی حاصل میآید. اقدام بهرهوری اقدامی است که ما را به هدف برساند (اثربخشی داشته باشد) و رساندن به هدف با کمترین هزینه به انجام رسد.وقتی سخن از بهرهوری به میان میآید منظور این است که کارها را طوری تنظیم کنیم که با کمترین هزینه بهترین روش و کوتاهترین مسیر ما را به هدف برساند. شاخص بهرهوری شاخص مهمی است که شهید امام خامنهای، آن را به عنوان یکی از معیارهای جامعه توسعه یافته مطرح فرموده بودند.
ارتقای سطح سواد: وضعیت علمی و مهارتی نیروی انسانی مهمترین شاخصه جامعه توسعه یافته است. مهمترین سرمایه هر جامعه نیروی انسانی است برای تحقق توسعه پویا و مستمر آموزش رکن اساسی است، البته آموزشهای هدفمند و کاربردی ،که بتواند بستر لازم برای توسعه را فراهم آورد. بنابراین اگر بخواهیم جامعه پیشرفتهای داشته باشیم باید سطح سواد جامعه را افزایش دهیم.
ارتقای خدمات رسانی به مردم: جامعهای توسعه یافته خواهد بود که سطح خدماترسانی به مردمش در سطح مطلوبی باشد. هدف حکومت در اسلام خدمترسانی به مردم است. بنابراین جامعه پیشرفته اسلامی جامعهای است که سطح این خدمات ارائه شده از یک حد استاندارد و مطلوبیتی برخوردار باشد. چگونگی خدمات حمل و نقل، خدمات امنیتی و قضایی، خدمات آموزشی درمانی، ورزشی فرهنگی و انطباق این خدمات با معیارهای استاندارد ابزار دیگری برای سنجش جامعه پیشرفته است. برای تحقق توسعه موردنظر باید ابعاد گوناگون خدمات رسانی به شهروندان با ساماندهی و مدیریت کارآمدی مناسب به سطح استانداردهای موردنظر برسد.
افزایش امید به زندگی: جامعه پیشرفته مورد نظر راهبر شهیدمان جامعهای است که به سبب توسعه در ابعاد مختلف از قبیل وضعیت معیشت، تغذیه ، بهداشت و درمان، اشتغال و دستیابی به سطوح بالای رفاه مادی و معنوی، امید به زندگی بیشتر شده و متوسط طول عمر مفید افزایش می یابد.
رشد ارتباطات: ارتباطات بستر تحقق توسعه و پیشرفت است . با سهولت ارتباطات چه ارتباطات مخابراتی و چه ارتباطات جادهای، ریلی و هوایی زمینه تحرک اقتصادی را فراهم میآورد. توسعه ارتباطات توسعه تبادل اقتصادی را میسر می ند. بنابراین بدون گسترش ارتباطات امکان توسعه و پیشرفت وجود ندارد و به همین دلیل است که آن شهید سعید، رشد ارتباطات را یکی از شاخصه های اصلی توسعه میداستند.
مبتنی شدن روند تحول بر عناصر اصلی هویت ملی و آرمانهای اساسی: ساماندهی تحول و توسعه باید بر مبنای ارزشها و نگرشهای فکری و اصول اعتقادی استوار باشد و الا هر گونه مدلسازی توسعه مبتنی بر ارزشهای صرف غربی نمیتواند ثمربخش باشد. قائد شهیدمان، یازده سیاست و چارچوب را برای توسعه قائل بودند. این موارد عبارتند از : ثروت ملی، عدالت طلبی، اقتدار علمی ، رشد اخلاق و معنویت و عواطف انسانی، عزت ملی، مبارزه با فقر و فساد و بیکاری و تبعیض، مقابله با جهل و بیقانونی ، ارتقاء علمی مدیریتها ، انضباط اجتماعی ، افزایش احساس مسئولیت اجتماعی و استقلال فرهنگی .
