در روزهای اخیر پرسشهایی درباره وضعیت تأمین آب شهر مشهد مطرح شده است؛ شهری با جمعیتی نزدیک به چهار میلیون نفر که در سالهای گذشته با دورههای متوالی خشکسالی روبهرو بوده است. کاهش بارندگیها و افت منابع سطحی موجب شده نگرانیهایی درباره پایداری تأمین آب شرب این کلانشهر شکل بگیرد.
صبح مشهد- واقعیت آن است که سد دوستی و برخی دیگر از سدهایی که در سالهای گذشته بخشی از آب مورد نیاز مشهد را تأمین میکردند، به دلیل کاهش شدید ذخایر آبی در حال حاضر عملاً از چرخه تأمین آب شرب شهر خارج شدهاند. افت قابل توجه حجم آب این سدها نتیجه چند سال خشکسالی پیدرپی در منطقه و حوضههای آبریز مرتبط با آن است.
با این حال ساختار تأمین آب مشهد تنها متکی به منابع سطحی نبوده و در حال حاضر شبکه آبرسانی این شهر بر پایه منابع آب زیرزمینی فعال است.
بر اساس برآوردهای موجود، مصرف سالانه آب شرب مشهد حدود ۲۷۰ میلیون مترمکعب است که در شرایط فعلی به طور کامل از طریق چاهها و منابع آب زیرزمینی تأمین میشود. به همین دلیل شبکه تأمین آب شهری با اتکا به این منابع در مدار بهرهبرداری قرار دارد و فرایند تأمین آب شرب به صورت مستمر ادامه پیدا کرده است.
در کنار مدیریت منابع آب، برای حفظ پایداری این چرخه، تأمین انرژی مورد نیاز چاههای آب نیز مورد توجه قرار گرفته است.
استفاده از ژنراتورهای پشتیبان، راهاندازی نیروگاههای کوچک محلی و توسعه نیروگاههای خورشیدی از جمله اقداماتی است که برای اطمینان از تداوم فعالیت چاهها در نظر گرفته شده است. این اقدامات کمک میکند حتی در شرایط محدودیت انرژی نیز روند استخراج و انتقال آب بدون وقفه ادامه یابد.
مجموع این زیرساختها و تمهیدات فنی باعث شده است شبکه تأمین آب شرب مشهد با وجود شرایط خشکسالی همچنان فعال باشد و فرایند تأمین آب مورد نیاز شهروندان با اتکا به ظرفیتهای موجود ادامه پیدا کند.
ضرورت پیگیری حقابه
اگرچه در روزهای اخیر شاهد بارندگیهای خوبی در مشهد و استان بودیم اما به لحاظ کلی وضعیت آب مشهد بحرانی است و سد دوستی که تا ۴ سال پیش ۶۰ درصد آب مشهد را تأمین میکرد اکنون خالی از آب است و باید امیدوار بود که افغانستان در بالادست این سد اجازه دهد آبهای روان از رودخانه هریرود وارد سد دوستی شوند تا این سد از وضعیت خشکی امروز خارج شود.از سویی دیگر یکی از نقدهای جدی که به مدیریت مصارف مشهد و استان وجود دارد، نبود تعادل بین منابع و مصارف است که مازاد بر دارایی و توانایی آبی مشهد توسعه پیداکرده و برداشت بیشازحد و دو برابر استاندارد از منابع آبخوانها باعث کسری ۱.۳ میلیارد مترمکعبی مخازن آبی زیرزمینی استان شده است.
تامین آب مشهد از جبهه های مختلف
اسماعیلیان مدیرعامل آبفای مشهد نیز دراینباره به «خراسان رضوی» میگوید: در حال حاضر مشهد را بدون سدها مدیریت میکنیم و پروژههای اضطراری در حال اجرا داریم. علاوه بر این بارندگیهای اخیر تا حدی به منابع آبی قنات کمک کرد و از ۲۵ لیتر در ثانیه به ۳۰۰ لیتر در ثانیه آب دهی قنات ها افزایش پیداکرده است.
وی تأکید کرد: کلانشهر مشهد دارای منابع متعدد آبی است؛ چاهها، قنات ها، چشمهها، سدها و منابع دیگری در اختیار چرخه آب مشهد هستند و این ظرفیت در اختیار این کلانشهر است که از جبهههای مختلف تأمین آب میشود و نگرانی در این خصوص نداریم. آنچه بعضاً در برخی مناطق درخصوص کاهش فشار آب رخ میدهد ناشی از مدیریت فشار آب برای تداوم پایداری آب مشهد است.
