به نام پروردگار عدالت‌گستر
این روزها خراسان رضوی در تکاپوی سفر استانی ریاست محترم جمهوری و هیئت محترم دولت است.
نویسنده: محمد حسین روشنک
صبح مشهد- چه بخواهیم و چه نخواهیم، این سفر فرصتی مهم برای بیان مطالبات و پیگیری مشکلات مردمی است که سال‌هاست از کمبود امکانات، توسعه‌نیافتگی و بی‌عدالتی در توزیع منابع و اعتبارات کشور رنج می‌برند.
در این میان، هستند افرادی از دلسوزان استان و مردم محروم خراسان رضوی که به فکر بهره‌گیری از این سفر برای محرومیت‌زدایی و رساندن استان، دست‌کم به سطح متوسط برخورداری سایر استان‌های کشور هستند.
اما در مقابل، جمعی نیز از مدت‌ها قبل، به‌صورت محرمانه و بدون اطلاع‌رسانی عمومی، با تلاش برای حضور در جلسات پایتخت که معمولاً از طریق ارتباطات غیرشفاف هماهنگ می‌شود، به دنبال تصویب و دریافت تسهیلات کلان و ارزان‌قیمت، با نرخ بهره ۴ تا ۲۴ درصد، به‌صورت ارزی و ریالی، برای بنگاه‌های دولتی، خصولتی و برخی بنگاه‌های خصوصی خاص هستند؛ تسهیلاتی چندین هزار میلیارد تومانی که هزینه یارانه و امتیازات آن در نهایت از جیب کارگران، کارمندان، بازنشستگان، روستاییان و دیگر اقشار کم‌درآمد جامعه تأمین می‌شود؛ همان مردمی که پس‌اندازهای خردشان را در بانک‌ها سپرده‌گذاری کرده‌اند و هر ساله بر اثر تورم، تا ۵۰ درصد از قدرت خرید و ارزش واقعی پس‌اندازهای خود را از دست می‌دهند.
متأسفانه در این میان، به‌جز همان جمع محدود از دلسوزان استان که در ابتدای این قلم به آنان اشاره شد، جای تلاش جدی و هماهنگ برای احقاق حقوق واقعی خراسان رضوی، به‌ویژه مشهد مقدس، به‌عنوان پایتخت معنوی ایران، و مردمی که از درآمد و امکاناتی بسیار پایین‌تر از متوسط بسیاری از استان‌های کشور برخوردارند، خالی است.
از همین رو، قلم ضمن تذکر به تریبون‌داران و قلم‌به‌دستانی که همچون دیگران در تشکل‌های اقتصادی حضور دارند، یادآور می‌شود مبادا کسانی که با رأی و اعتماد اعضا به جایگاه‌های تشکلی راه یافته‌اند، بدون اطلاع و مشارکت همان رأی‌دهندگان، صرفاً به دنبال منافع خود باشند.
قلم، با احترام به رؤسای تشکل‌ها، هیئت‌مدیره‌ها و هیئت‌رئیسه‌های بخش خصوصی از یک سو و جناب آقای دکتر مظفری، استاندار محترم و محبوب خراسان رضوی، که سابقه رزمندگی در دوران دفاع مقدس و مدیریتی دلسوزانه و پرتلاش را در کارنامه خود دارند، لازم می‌داند چند نکته را مطرح کند:
۱- تسهیلات باید برای همه باشد، نه امتیازی برای عده‌ای خاص
پیگیری و تلاش برای دریافت تسهیلات یارانه‌ای و ارزان‌قیمت به‌منظور رونق فعالیت بنگاه‌های اقتصادی استان‌هایی مانند خراسان رضوی که از محرومیت‌های جدی رنج می‌برند، اقدامی لازم، ارزشمند و قابل تقدیر است؛ مشروط بر اینکه این تلاش‌ها علنی، شفاف، غیرمحرمانه و با رعایت عدالت انجام شود و همه بنگاه‌های واجد شرایط، بدون تبعیض و ویژه‌خواری، از آن بهره‌مند شوند.
مسئولان و اعضای فعال تشکل‌های بخش خصوصی باید ابتدا به کسانی بیندیشند که با رأی و اعتماد آنان به جایگاه‌های تشکلی و مدیریتی رسیده‌اند و سپس منافع شخصی خود را در نظر بگیرند.
از سوی دیگر، انتظار می‌رود استاندار محترم، معاونان و مدیران کل استان با جدیت، مستندات و آمار بی‌عدالتی‌های صورت‌گرفته در حق خراسان رضوی را به ریاست محترم جمهوری و هیئت دولت ارائه کنند و نشان دهند که عدالت در توزیع امکانات و اعتبارات ملی در مورد این استان رعایت نشده است.
باید به رئیس‌جمهور یادآوری شود که سطح درآمد و زندگی بخش بزرگی از مردم خراسان رضوی، با وجود میزبانی سالانه میلیون‌ها زائر و خدمت‌رسانی به زائران امام مهربانی‌ها، از میانگین کشوری پایین‌تر است.
۲- چرا خراسان رضوی باید از منافع منابع خود محروم باشد؟
همه می‌دانند که خراسان رضوی از تأمین‌کنندگان سنگ‌آهن مورد نیاز صنایع فولاد کشور است. مواد اولیه‌ای که با قیمت‌های پایین‌تر در اختیار صنایع قرار می‌گیرد، اما بخش مهمی از منافع حاصل از فعالیت این صنایع در استان‌های محل استقرار کارخانه‌ها باقی می‌ماند و صرف امور مختلف، از جمله حمایت از تیم‌های ورزشی و فوتبال همان استان‌ها می‌شود.
اما سهم خراسان رضوی از منافع اقتصادی این زنجیره تولید چیست؟
چرا استانی که در تأمین مواد اولیه صنایع بزرگ کشور نقش دارد، خود از بسیاری از امکانات و منافع حاصل از این فعالیت‌ها محروم است؟
این مطالبه‌ای جدی است که باید در سفر رئیس‌جمهور پاسخ روشنی برای آن ارائه شود.
۳- نبود آزادراه‌ها و جاده‌های مناسب؛ محرومیتی که جان مردم را می‌گیرد
همه می‌دانند که نزدیک به یک‌هستم جمعیت کشور و تقریباً همین میزان از مساحت ایران در خراسان رضوی قرار دارد؛ اما چرا سهم این استان از آزادراه‌های کشور کمتر از نیم درصد است؟
این فاصله تأسف‌بار میان سهم جمعیتی و وسعت استان با میزان برخورداری از آزادراه‌ها، تنها یک محرومیت عمرانی نیست؛ بلکه مستقیماً با جان، امنیت و اقتصاد مردم ارتباط دارد.
سالانه شمار زیادی از هم‌وطنان در تصادفات جاده‌ای این استان جان خود را از دست می‌دهند.
آیا جان مردم خراسان رضوی و مسافرانی که از سراسر کشور برای زیارت حضرت رضا (ع) به مشهد سفر می‌کنند، ارزش توجه و سرمایه‌گذاری ملی را ندارد؟
مگر نه اینکه این موضوع باید با آمار و اسناد روشن، در دستور کار رئیس‌جمهور و هیئت دولت در سفر به خراسان رضوی قرار گیرد؟
۴- طرح ثامن؛ نزدیک به سه دهه بلاتکلیفی در پیرامون حرم مطهر رضوی
به فرموده امام خمینی (ره) و رهبر شهید انقلاب، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بارگاه ملکوتی حضرت رضا (ع) و مشهد مقدس جایگاهی ویژه در جهان اسلام و در میان مسلمانان جهان دارد.
با همین نگاه و برای بازسازی و سامان‌دهی محدوده پیرامون حرم مطهر رضوی، نزدیک به ۳۰ سال پیش، طرح ده‌ساله ثامن توسط مرحوم کازرونی، وزیر وقت مسکن و شهرسازی، ارائه شد و پس از تصویب در ارکان مختلف حاکمیت به اجرا درآمد.
اما اکنون، پس از گذشت نزدیک به سه دهه و با وجود تخریب‌های گسترده، بخش های اجراشده به کمتر از ۵۰ مورد رسیده و تعداد زیادی از گودال‌ها و پروژه‌های نیمه‌کاره همچنان بلاتکلیف مانده‌اند.
در این شرایط، متأسفانه همان وزارتخانه‌ای که طراح طرح ثامن بوده، به‌جای پاسخ‌گویی درباره میزان تحقق اهداف آن، با مداخلات و ارائه طرح دیگری تحت عنوان «طرح حریم رضوی»، بدون توجه کافی به حقوق مکتسبه مردم و سرمایه‌گذاران و با وجود مخالفت‌های مطرح‌شده از سوی شورای شهر، مسیر تازه‌ای از ابهام و بلاتکلیفی را پیش روی مردم مشهد و زائران قرار داده است.
از نگاه بسیاری از مردم و سرمایه‌گذاران، نحوه ارائه و تصویب این طرح با ابهامات جدی حقوقی و اجرایی روبه‌روست؛ لذا لازم است مراجع ذی‌صلاح درباره قانونی بودن آن و رعایت حقوق مکتسبه کارآفرینان، سرمایه‌گذاران و مردم پاسخ‌گو باشند.
امروز مردم، سرمایه‌گذاران و حتی زائران با آثار این بلاتکلیفی مواجه‌اند.
پرسش اساسی این است: چه کسی پاسخ‌گوی خسارت‌های واردشده به مردم و سرمایه‌گذاران و توقف پروژه‌های پیرامون حرم مطهر رضوی است؟
چرا هیچ‌یک از دستگاه‌های مسئول، از ریاست جمهوری و استانداری گرفته تا وزارت راه و شهرسازی و شهرداری، پاسخ روشنی به این مطالبه چندین‌ساله نمی‌دهند؟
۵- راه‌آهن پرسرعت مشهد ـ تهران؛ وعده‌ای که همچنان روی ریل انتظار است
طرح راه‌آهن پرسرعت مشهد ـ تهران از جمله برنامه‌هایی است که سابقه طرح آن به دوران شهید بزرگوار رجایی و ارائه برنامه‌های دولت به مجلس بازمی‌گردد.
از آن زمان تاکنون، ده‌ها طرح کوچک و بزرگ راه‌آهن در کشور که در آن روزگار حتی در برنامه‌های مسئولان و مدیران کشور نیز مطرح نبودند، اجرا شده و به بهره‌برداری رسیده‌اند؛ اما همچنان خبری از تحقق راه‌آهن پرسرعت مشهد ـ تهران نیست.
چرا این پروژه مهم و راهبردی، با وجود جایگاه ویژه مشهد مقدس و حجم بالای سفرهای زیارتی و گردشگری، همچنان در انتظار تصمیم و اقدام جدی مسئولان باقی مانده است؟
آقای رئیس‌جمهور! مردم خراسان رضوی انتظار پاسخ و اقدام عملی دارند؛ نه اینکه در کنار پاسخ‌گو نبودن درباره این مطالبه قدیمی، در موضوع آزادراه‌ها نیز با پاسخ‌هایی روبه‌رو شوند که به‌جای پذیرش محرومیت استان، این تصور را ایجاد می‌کند که گویا مردم و مسئولان خراسان باید پاسخ‌گوی مطالبه خود باشند!
۶- شهرسازی و توقف عمران و سرمایه‌گذاری در خراسان رضوی
یکی دیگر از مشکلات جدی استان، طرح‌های شهرسازی محدودکننده و بعضاً غیرقابل اجرای تحمیلی به شهرهای خراسان رضوی، به‌ویژه مشهد مقدس است.
در سال‌های گذشته، تصمیمات و سیاست‌های شهرسازی برخی مدیران و مسئولان در سطوح ملی و استانی، با محدودیت‌های گسترده‌ای برای ساخت‌وساز، سرمایه‌گذاری و توسعه شهری همراه بوده است.
نتیجه این تصمیمات، توقف یا کندی روند عمران و آبادانی، کاهش فرصت‌های سرمایه‌گذاری، محدود شدن ایجاد اشتغال و دشوارتر شدن خانه‌دار شدن مردم بوده است.
متأسفانه معاونت‌های عمرانی استانداری در دوره‌های گذشته نیز که به تعبیر قلم، «شریک دزد و رفیق قافله» بوده‌اند، نتوانسته‌اند برای رفع این مشکلات بزرگ، پیگیری مؤثر و نتیجه‌بخشی داشته باشند.
اکنون انتظار می‌رود استاندار محترم و هیئت دولت با بازنگری کارشناسی و قانونی در این تصمیمات، زمینه را برای توسعه متوازن شهرهای استان، رونق ساخت‌وساز، جذب سرمایه‌گذاری و ایجاد اشتغال فراهم کنند.
و سخن پایانی
موارد یادشده تنها بخشی از مشکلات و مطالبات انباشته مردم خراسان رضوی است؛ چراکه بیان همه آن‌ها در این مجال نمی‌گنجد.
اما سفر رئیس‌جمهور و هیئت دولت به خراسان رضوی نباید صرفاً به برگزاری جلسات تشریفاتی، تصویب چند پروژه و اعطای امتیازات به گروهی خاص محدود شود.
این سفر باید فرصتی برای شنیدن صدای مردم، شناسایی محرومیت‌ها، بازگرداندن حقوق تضییع‌شده استان و اتخاذ تصمیمات عملی برای توسعه و آبادانی خراسان رضوی باشد.
قلم مخالف حمایت از بنگاه‌های اقتصادی نیست؛ اتفاقاً معتقد است بنگاه‌های اقتصادی استان برای ایجاد اشتغال، تولید و رونق اقتصادی به حمایت جدی نیاز دارند. اما این حمایت باید عادلانه، شفاف و در دسترس همه واجدان شرایط باشد، نه اینکه منابع عمومی و تسهیلات یارانه‌ای به امتیازی برای عده‌ای خاص تبدیل شود؛ درحالی‌که دیگران، از جمله شهرداری، یا از تسهیلات محروم‌اند یا ناچارند تسهیلاتی با نرخ بهره ۳۰، ۴۰، ۵۰ درصد و حتی بیشتر دریافت کنند.
از استاندار محترم، نمایندگان مردم در مجلس شورای اسلامی، رؤسا و اعضای تشکل‌های اقتصادی و همه دلسوزان استان انتظار می‌رود در این فرصت تاریخی، به‌جای پیگیری منافع محدود، صدای واحد مردم خراسان رضوی باشند.
مردم خراسان رضوی صدقه نمی‌خواهند؛ بلکه حق خود را از عدالت و امکانات کشور می‌خواهند.
مردم این استان، به‌ویژه مردم مشهد مقدس که سال‌هاست افتخار میزبانی و خدمت به زائران امام مهربانی‌ها را دارند، شایسته برخورداری از امکانات، زیرساخت‌ها و فرصت‌های برابر هستند؛ نه اینکه امتیازات و حمایت‌ها به جای برخورداری همگانی، در اختیار ویژه‌خواران قرار گیرد.
عدالت، زمانی معنا پیدا می‌کند که در توزیع منابع، فرصت‌ها و امکانات، هیچ استانی به دلیل نداشتن قدرت چانه‌زنی یا ارتباطات خاص، از حقوق خود محروم نماند.
قلم روشن
۲۲ آبان ۱۴۰۵
