نویسنده: سیدناصر نعمتی
صبح مشهد- شما هم حتما اختلاف نظرهای موجود در جامعه درباره دستاوردهای جنگ و مذاکرات را شنیده‌اید. جنس این مسئله شاید از جنس همان مشکل همیشگی باشد: چطور باید دستاوردها را برای مردم تبیین کرد؟
واقعیت این است که در جامعه شبکه ای امروز، مردم به این سادگی اقناع نمی‌شوند. اقناع یک فرایند عقلانی محض نیست؛ یک فرایند عاطفی – اعتمادی است. باید اعتماد را بازسازی کرد وگرنه حتی بهترین استدلال‌ها هم خریدار نخواهد داشت. موانع اقناع جامعه شکاف میان روایت رسمی و تجربه زیسته مردم، یکی از ریشه هایی است که نه تنها در این حوزه بلکه در حوزه تبیین دستاوردهای دستگاه ها برای مردم نیز تاثیرگذار است. وقتی مبالغه در ادبیات مسئولی بیش از حد به کارگرفته می شود و با برخی واقعیت های محسوس مردم تفاوت دارد، اعتبار روایت رسمی از بین می‌برد. مسئولی که از هزینه ها و اشکالات، پیش از بیان دستاوردها صحبت می کند، باورپذیرتر خواهد بود.
واقعیت این است که پس از سال‌ها وعده‌های تحقق‌نیافته طبیعی است که مردم به روایت رسمی با پیش‌فرض «شاید درست نباشد» نگاه می‌کنند. این بی‌اعتمادی محصول یک روز نیست، محصول سال‌هاست. این را اضافه کنید به تنوع منابع اطلاعاتی امروزِ مردم که مخاطب را دچار سردرگمی کرده است که کدام رسانه خارجی یا داخلی راست می گوید و کدام یک دروغ. راه پیشِ رو در تعامل با افکار عمومی چه اصراری وجود دارد که فقط فلان مسئول حرف بزند؟
باید باور کنیم که استفاده از شاهدان ماجرا به جای مسئولان موجب ارتباط بهتر افکارعمومی با روایت ها می شود. یک مادر مینابی، یک رزمنده یا یک کارآفرین بسیار تأثیرگذارتر از یک مسئول در پشت تریبون می‌توانند با مردم حرف بزنند. واقعیت دیگر در این زمینه این است که مردم با اعداد و داستان های شکل گرفته در جنگ و مذاکرات ارتباط بیشتری می گیرند تا بیانیه ها. زبان ساده و بدون شعار در این زمینه بهتر عمل خواهد کرد.
البته چالش گفتوگوی دوسویه در فضای اجتماعی ما در این موضوع نیز خودنمایی می کند. شاید تکراری باشد اگر بگوییم که مردم باید فرصت پرسیدن، نقد کردن و شنیدن پاسخ را داشته باشند، اما این واقعیتی است که در اقناع جامعه اثرگذار است. حتما واکنش مردم به عذرخواهی مدیران ژاپنی را در فضای مجازی دیده باشید و مقایسه کاربران در این زمینه به چشم‌تان خورده باشد.
درواقع پذیرش خطاها و ترمیم اعتماد ضعف نیست، بلکه قوی‌ترین ابزار بازسازی اعتماد است. رفتاری که کمتر توسط مردم دیده می‌شود. اختلاف نظرها در خیابان، فضای مجازی، رسانه‌ها و گفتوگوهای اجتماعی درباره دستاوردهای جنگ و مذاکرات، ریشه در یک کلیدواژه دارد: اعتماد اجتماعی. اعتماد پیش‌شرط هر اقناعی است.
تا وقتی مردم احساس کنند روایت رسمی با تجربه زیسته آن‌ها فاصله دارد و مسئولان از پذیرش خطا پرهیز می‌کنند، دستاوردها باورپذیر نخواهند بود. راه بازسازی اعتماد، بیانیه‌های پرطمطراق نیست؛ بلکه در روایت صادقانه هزینه‌ها (معیشت، اشتغال، تورم و…) و گفتوگوی دوسویه با مردم درباره دستاوردهاست.
منبع: روزنامه خراسان
