معاون وزیر راه و شهرسازی با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه به بافت پیرامون حرم مطهر رضوی گفت: راهبرد آینده بازآفرینی این محدوده، نه تخریب و جوانسازی بافت، بلکه بازگرداندن زندگی و سکونت، تقویت هویت تاریخی و ایجاد خدمات مورد نیاز زائران و مجاوران است؛ رویکردی که پروژه نرگس نیز با هدف تحقق آن در حال پیگیری است.
به گزارش صبح مشهد، عبدالرضا گلپایگانی، معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری ایران، پنجشنبه ۲۹ مردادماه در «آیین اختتامیه مسابقه آزاد معماری پروژه نرگس» که در مرکز نمایشگاهها و همایشهای حرم مطهر رضوی برگزار شد، با بیان اینکه طرح پیرامون حرم مطهر رضوی یکی از پیچیدهترین موضوعات در ایران است، اظهار کرد: معماری باید به نیازهای روحی، روانی و فیزیکی ساکنان پاسخ دهد و تفاوت میان سرپناه و خانه، جایی است که معماری به معنای زندگی پاسخ میدهد.
وی افزود: مفهوم زندگی پیرامون مکان قدسی یک واقعیت است و در امامزادههای ایران نیز عناصر مشترکی همچون آب، درخت، چنار و مرکزیت ثقل فضای زندگی دیده میشود که تصادفی نیستند.
معاون وزیر راه و شهرسازی با تأکید بر اینکه باید مسئلهای را که در فضای پیرامون حرم مطهر رضوی ایجاد کردهایم، حل کنیم، گفت: مسئلهای که با عنوان معاصرسازی در این بافت حادث کردهایم باید اصلاح شود. میشد با توجه به روح معنوی موجود و پیوند میان مجاوران، زائران و فضای قدسی، به این موضوع فکر کرد.
گلپایگانی با اشاره به ریزبافت بودن شهرهای ایران، تصریح کرد: طرح جامع رضوی، در پاسخ به خواست مردم مشهد و کنش کنشگران مشهدی، بازگشت فضای زندگی را بهعنوان یکی از راهبردهای خود مدنظر قرار داده است. ریزبافت بودن شهرهای ما جرم و گناه نیست و نباید الگویی را به این بافت تحمیل کنیم که همهچیز را تجمیع کند.
وی تأکید کرد: یکی از پروژههای پیرامون حرم مطهر رضوی که در شرکت عمران و مسکنسازی ثامن برای آن تلاش طولانیمدتی شده است، میتواند بخشی از زخم این بافت را ترمیم کند. برای رقم خوردن این پروژه، ابتدا مالکیت مشخص شد و پس از آن نیز تعیین شد که با توجه به فضای غیرانتفاعی پارکینگ و اشباع بودن پاساژسازی در مشهد، ضرورت ندارد پروژه صرفاً تجاری باشد؛ بلکه موضوع اصلی این بود که چگونه میتوان زندگی را به این محدوده بازگرداند.
معاون وزیر راه و شهرسازی با تأکید بر ضرورت بازگشت سکونت، ادامه داد: سکونت در معماری ایرانی زبان دارد و بیش از هزار سال سابقه دارد که با روح و جان ایرانی پیوند خورده است. بازگشت سکونت یعنی سکونتی که با ریشه تاریخی پیوند دارد، بهویژه زمانی که معنای زندگی با مجاورت حرم مطهر رضوی مرتبط است. رشد دادن سنت چند هزارساله به معنای ماندن در گذشته نیست.
گلپایگانی با اشاره به پروژه نرگس در ترمیم بخشی از بافت پیرامونی حرم مطهر رضوی، اظهار کرد: این پروژه، بزرگترین پروژه اطراف حرم است و اهمیت بسیاری دارد. مسیر ادامه دارد تا به نتیجهای برسیم که در شأن مشهد، مشهدیها و زائران باشد.
وی در نشست خبری پس از مراسم نیز با اشاره به رویکرد وزارت راه و شهرسازی و شرکت بازآفرینی شهری ایران نسبت به بافت پیرامون حرم رضوی، گفت: توجه به بافتها و بناهای تاریخی یکی از رویکردهای اصلی است و در حال حاضر تعداد قابلتوجهی از خانههای تاریخی متعلق به شرکت بازآفرینی شهری در کشور در حال مرمت و بهسازی هستند که در نحوه استفاده از آنها نیز تقویت سکونت مورد توجه است.
وی افزود: در مشهد نیز رویکرد کلی، تقویت همزمان بافت و بناهای تاریخی است. گذرهای تشرف و مساجد خرد نیز بخشی از این پیوند با تاریخ محسوب میشوند و مطالعات و عملیات مرمت برخی مساجد واجد ارزش و تاریخی که مدتها در بافت رها شده بودند، آغاز شده است.
گلپایگانی با تأکید بر اینکه باید از این محدوده با عنوان «بافت پیر» و نه «بافت فرسوده» یاد کرد، تصریح کرد: این بافت پیر شده، اما فرسوده نیست و سرشار از تجربه، اندیشه و خاطره است. بنابراین مسئله اصلی تخریب و جوانسازی آن نیست، بلکه باید نگاه صحیحی نسبت به بافت ایجاد شود.
وی ادامه داد: این تغییر نگاه اتفاق افتاده و علاوه بر ادامه اقدامات گذشته، مجموعههای مسکونی برای ساماندهی نابسامانیهای بافت و بازگشت سکونت در حال ساخت است. ایجاد فضاهای خدماتی، ساماندهی گذرها و محورها، توانمندسازی ساکنان و توجه به مسائل اجتماعی نیز در دستور کار قرار دارد. برگزاری جلسات با مردم و ساکنان و تقویت شبکههای محلی نیز از اقداماتی است که به بهبود شرایط زندگی در بافت پیرامونی حرم کمک خواهد کرد.
معاون وزیر راه و شهرسازی در ادامه با اشاره به حاشیهنشینی مشهد گفت: مشهد یکی از شهرهایی است که شاید بیشترین آمار حاشیهنشینی را دارد. در محدوده شهرک شهید رجایی، برای ساختوساز و جابهجایی با کمک شهرداری مشهد برنامهریزی شده بود، اما این طرح تاکنون عملیاتی نشده است. بخشی از تأخیر نیز به مشکلات حقوقی زمین و تأمین سرمایه مربوط بود که تقریباً پس از یک سال پیگیری، این مسئله در حال حل شدن است.
وی افزود: در ستاد ملی بازآفرینی نیز برنامهای برای حدود ۱۲ محله ناکارآمد مشهد به اضافه محدودههای حاشیهنشین دنبال میشود که یکی از مسائل جدی آنها فاضلاب است. برنامهای مشترک با شرکت آب و فاضلاب مشهد آغاز شده و امیدواریم حدود ۱۱ همت منابع برای حل این مشکل اختصاص یابد.
گلپایگانی همچنین از همکاری با جهاد دانشگاهی برای توانمندسازی ساکنان حاشیه شهر خبر داد و گفت: هدف این برنامه فعال کردن شبکههای اقتصاد خرد و مشاغل خانگی است و در این زمینه با دانشگاه فردوسی نیز گفتوگوهایی انجام شده است.
وی با تأکید بر اینکه مهمترین مسئله در حاشیهنشینی، به رسمیت شناختن سکونت است، بیان کرد: این موضوع از نظر حقوقی به معنای سنددار کردن املاک است. لایحهای در این زمینه تهیه، در دولت تصویب و به مجلس ارسال شده است. در این لایحه علاوه بر جلوگیری از رشد حاشیهنشینی و ساختوساز غیرمجاز، برای تأمین کار، اشتغال و فضای سکونت ساکنان و افزایش تابآوری، امنیت و ایمنی این مناطق نیز تمهیداتی پیشبینی شده است.
معاون وزیر راه و شهرسازی درباره نقش شهرداری مشهد در بازآفرینی گفت: مدیریت فضای پیرامونی حرم، تأمین سرانههای خدماتی، نظافت، جمعآوری زباله، آسفالت، پیادهرو، فضای سبز و درخت از وظایف شهرداری است و شهرداری مشهد در حوزه بازآفرینی فعالانه عمل میکند. با این حال، در حوزه حاشیهنشینی انتظار میرود شهرداری با ساختوسازهای بدون پروانه یا خارج از مفاد پروانه با جدیت بیشتری برخورد کند.
وی درباره فاضلاب حاشیه شهر نیز توضیح داد: پیش از ورود این مناطق به محدوده قانونی شهر، شرکت آب و فاضلاب امکان ارائه خدمات به آنها را نداشت، اما اکنون این موضوع در دستور کار قرار گرفته است. به دلیل پایین بودن توان مالی ساکنان، وزارت راه و شهرسازی نیز برای تأمین منابع یارانهای و رفع مشکل بهداشت عمومی در این مناطق کمک میکند.
منبع: ایسنا خراسان رضوی
