دانش و فناوری

نجات کشور از خشکسالی با استفاده از آب مجازی!

کد خبر : 41017

عضو هیات علمی دانشکده دامپزشکی دانشگاه فردوسی گفت: درمورد خشکسالی، کشور از مرحله بحران خارج شده است و وارد ورشکستگی آبی شده‌ایم. باید شرایط اضطراری خشکسالی اعلام شود و برای نجات کشور از خشکسالی از مفهوم آب مجازی کمک بگیریم.

صبح مشهد–  کامران شریفی در خصوص مفهوم آب مجازی و تاثیر آن بر حل مشکل خشکسالی اظهار کرد: شاید برای همگان این تصور وجود داشته باشد که مشکل خشکسالی تنها در سال جاری در کشور به وجود آمده است، اما اینگونه نیست. کشور ایران از ۳۰۰۰ سال پیش شروع به خشک شدن کرده است. اگر منطقه ایران را در کره زمین بررسی کنیم نحوه چرخش زمین به گونه‌ای است که رطوبت در آنجا به سمت بالا حرکت کرده و در استوا و قطبین فرود می‌آید. این پدیده یکی از ویژگی‌های مناطق معتدله است.

وی درباره خشکسالی‌هایی که در طول تاریخ در ایران به وجود آمده است، افزود: در سال ۱۲۵۱ بدترین خشکسالی در ایران به وجود آمد به گونه‌ای که قطره‌ای بارندگی در ایران رخ نداد. گزارش‌ها از تلفات سنگینی در حدود دو میلیون نفر حکایت می‌کند. همچنین بعد از روی کار آمدن حکومت پهلوی اول اگرچه یک سیستم مدرنیزاسیون وارد کشور شد اما در آن زمان حملات طاعون، گاوی ۹۰ درصد گاوها از جمله گاوهای شمال کشور را از بین برد. با توجه به اینکه در آن زمان تراکتور در کشور وجود نداشت کشاورزی از بین رفت زیرا این گاوها بودند که زمین را شخم می‌زدند. در این دوران وضعیت وحشتناکی در ایران ایجاد شده بود. این مساله پایه‌ریزی موسسه‌هایی مانند موسسه تحقیقاتی رازی و دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران را در پی داشت. بیماری طاعون گاوی در سال ۲۰۱۰ سرانجام در ایران ریشه کن شد. اگر امروز در کشور مانند سال ۱۲۵۰ و ۱۲۵۱ به خاطر خشکسالی تلفات نمی‌دهیم به خاطر این است که تکنولوژی وجود دارد.

عضو هیات علمی گروه علوم درمانگاهی دانشکده دامپزشکی دانشگاه فردوسی درباره تعریف تکنولوژی بیان کرد: تکنولوژی یعنی اینکه علم در جهت تولید ابزار به کار برده شود. در این صورت می‌توانیم بگوییم وارد فناوری تکنولوژی شده‌ایم. در کشوری مانند ایران که خشک است و جمعیت زیادی دارد باید از تکنولوژی استفاده کنیم.

آب مجازی مقدار آبی است که یک کالا یا یک فرآورده کشاورزی طی فرایند تولید مصرف می‌کند

شریفی در تعریف آب مجازی گفت: از سال ۱۹۹۰ مفهومی به نام آب مجازی به دنیا معرفی شد. آب مجازی مقدار آبی است که یک کالا یا یک فرآورده کشاورزی طی فرایند تولید مصرف می‌کند. مفهوم آب مجازی لایه‎‌های مختلفی به شرح زیر دارد:

آب سبز (Green water): آبی که طی بارندگی به دست می‎آید یا به صورت رطوبت در خاک موجود است و مستقیماً در تولید یک کالا، مثلاً فرآورده‎های کشاورزی، مصرف می‎شود. آب سبز در واقع آبی است که در خاک است که کشاورز با کمک آن کشاورزی کرده و زندگی معیشتی خود را ادامه می‌دهد

آب آبی (Blue water): مقدار آب سطحی و زیرزمینی که در فرآیند تولید یک کالا، کشاورزی یا صنعتی، مصرف می‎شود.

آب خاکستری (Grey water): مقدار آبی که برای راندن آلودگی‎های حاصل از یک فعالیت تولیدی به ذخایر آب موجود مصرف می‌‎شود را آب خاکستری می‎گویند؛ البته مشروط بر این که سطح آلودگی از حد مجاز و استاندارد تجاوز نکند، ولی این که استانداردها رعایت شود یا نه، مسئله دیگری است.

وی به آب مجازی چند محصول اشاره و تصریح کرد: دکتر رضا مکنون، عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی امیرکبیر معتقد است برای تولید هر جفت کفش چرم ۸۰۰۰ لیتر آب مصرف می‌شود یا ۱۳۰۰ لیتر آب برای تولید یک کیلو گندم لازم است. همچنین برای تولید هر کیلوگرم گوشت در کشورهای پیشرفته ۱۵ هزار و ۵۰۰ لیتر آب مصرف می‌شود.

سیستم زندگی معیشتی هنوز هم در کشور ما وجود دارد

عضو هیات علمی دانشکده دامپزشکی دانشگاه فردوسی خاطر نشان کرد: در اوایل دوره قاجاریه و پهلوی زندگی معیشتی وجود داشته است که افراد با سرمایه اندک گذران زندگی می‌کردند. هنوز هم این نوع سیستم زندگی در کشور ما وجود دارد. بنده اعتقاد دارم کشور ایران مانند قطاری است که چند واگن آن از مدرنیزاسیون رد شده و چند واگن دیگر آن عقب مانده است. هنوز در برخی روستاها سیستم زندگی مانند گذشته است.کمک نکرده‌ایم تا در روستاها سیستم زندگی عوض شود. زمانی که کشاورز سیستم زندگی معیشتی دارد در نتیجه کشاورزی خود را به صورت غرقابی ادامه می‌دهد. کسانی که از زندگی معیشتی برخوردار هستد از کمترین آموزش برخوردارند.

شریفی افزود: در زندگی معیشتی با حداقل سرمایه اشتغال ایجاد می‌شود. برای مثال با داشتن ۲۰ گوسفند یا ۴ الی ۵ گاو اشتغال ایجاد می‌شود اما این مساله به قیمت نابودی سرزمین ما است. کشاورز برای کشاورزی از روش غرقابی استفاده می‌کند. شاید هر کیلو گوشتی که کشاورز تولید می‌کند در بهترین شرایط ۱۵ هزار و ۵۰۰ لیتر آب مصرف کند. در نتیجه بر اساس گزارش‌ها در فاصله سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۵ حدود ۷۴ کیلومتر مکعب از آب‌های زیرزمینی تخلیه شده است و ما فرو نشست دشت‌ها را مشاهده می‌کنیم.

خشکسالی‌ها موجب ایجاد خطر شورش‌های اجتماعی می‌شوند

وی در خصوص پیامدهای اجتماعی خشکسالی‌ها و شرایط سختی که این خشکسالی‌های دوره‌ای ایجاد می‌کنند، تصریح کرد: خشکسالی‌ها جنبه‌های اجتماعی نیز دارند، افراد به خاطر خشکسالی دیگر نمی‌توانند در روستاها باقی مانده و به حاشیه شهرها آمده و معضلات و مشکلات اجتماعی ایجاد می‌شود. یکی از نشریات سازمان جهانی بهداشت دام بر اساس کتابی به نام سیاست گرسنگی نوشته است در بررسی ۳۰ کشور مشخص شده که در هر کشوری که در طول سه سال قیمت مواد غذایی ۸۵ درصد جهش کرده شورش‌های اجتماعی حاصل شده است. اگر کمی دقت کنیم متوجه می‌شویم که در صورت خشکسالی‌های شدید خطر شورش‌های اجتماعی و درگیری در نقاط مختلف کشور با هم وجود دارد. بنابراین دستکاری بی‌رویه در طبیعت عوارض بسیار خطرناکی دارد.

باید شرایط اضطراری خشکسالی در کشور اعلام شود

عضو هیات علمی دانشکده دامپزشکی دانشگاه فردوسی در مورد خشکسالی در کشور گفت: خشکسالی در کشور ما از مرحله بحران خارج شده و وارد ورشکستگی آبی شده‌ایم. ایران امروز ما ایران گذشته نیست و باید چاره‌ای برای آن در نظر بگیریم. باید برنامه‌های کوتاه مدت میان مدت و بلند مدت داشته باشیم. شرایطی که در حال حاضر وجود دارد بنده را به این نتیجه رسانده است که باید در کشور شرایط اضطراری خشکسالی اعلام شود.

وی افزود: اگر می‌خواهیم مسائل اجتماعی از این شدیدتر نشود باید اقداماتی را انجام دهیم. اگر امسال کاری انجام ندهیم قیمت برخی اقلام و مواد غذایی مانند گوشت افزایش پیدا خواهد کرد. افزایش قیمت‌ها استعداد اعتراضات اجتماعی را به وجود می‌آورد. برای نجات کشور باید از مفهوم آب مجازی کمک بگیریم. درگذشته ما از این مفهوم استفاده کرده ایم و از کشورهایی که بارندگی زیاد و مراتع گسترده دارند گوشت وارد کرده‌ایم. یعنی به ازای هر کیلو گوشت ۱۵ هزار و ۵۰۰ لیتر آب صرفه جویی کرده‌ایم و فشار سرزمینی را کم کرده‌ایم. برای نجات گله‌های گوسفند باید هسته زاینده را حفظ کنیم و بتوانیم با واردات علوفه به خصوص یونجه ۷۰۰ الی ۸۰۰ لیتر آب صرفه‌جویی کنیم.

منبع: ایسنا خراسان رضوی

برچسب ها

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

5 × 2 =

دکمه بازگشت به بالا
بستن